دستگاه الکتروکوتر چیست؟

دستگاه الکتروکوتر که در منابع علمی با نام دستگاه الکتروسرجری (Electrosurgical Unit یا ESU) شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین تجهیزات مورد استفاده در اتاق عمل است. این دستگاه با استفاده از جریان الکتریکی با فرکانس بالا، امکان برش بافت، کنترل خونریزی و انعقاد عروق را برای جراح فراهم می‌کند.

امروزه کمتر اتاق عملی را می‌توان یافت که از دستگاه الکتروسرجری استفاده نکند. از جراحی عمومی گرفته تا جراحی مغز و اعصاب، ارتوپدی، اورولوژی، زنان، گوش و حلق و بینی، جراحی پلاستیک و لاپاراسکوپی، همگی از این فناوری بهره می‌برند.

یکی از ویژگی‌های مهم این دستگاه آن است که جراح می‌تواند هنگام برش بافت، هم‌زمان خونریزی را نیز کنترل کند. این موضوع باعث کاهش زمان جراحی، افزایش دید جراح و کاهش احتمال بروز عوارض ناشی از خونریزی می‌شود.

آیا الکتروکوتر همان الکتروسرجری است؟

یکی از رایج‌ترین پرسش‌ها این است که آیا «الکتروکوتر» و «الکتروسرجری» یکسان هستند؟

پاسخ کوتاه این است که خیر، اما در ایران معمولاً این دو اصطلاح به جای یکدیگر استفاده می‌شوند.

در الکتروکوتر واقعی، نوک یک المنت یا سیم فلزی توسط جریان الکتریکی گرم می‌شود و گرمای آن مستقیماً به بافت منتقل می‌شود. در این روش، جریان الکتریکی از بدن بیمار عبور نمی‌کند.

اما در دستگاه‌های الکتروسرجری، ژنراتور دستگاه جریان متناوب با فرکانس بسیار بالا تولید می‌کند. این جریان از طریق الکترود فعال وارد بافت شده و به دلیل مقاومت طبیعی بافت، گرما در همان نقطه ایجاد می‌شود. در نتیجه، بافت بریده یا منعقد می‌شود.

به همین دلیل، از نظر علمی بیشتر دستگاه‌هایی که امروزه در اتاق عمل با نام «الکتروکوتر» شناخته می‌شوند، در واقع دستگاه‌های الکتروسرجری (ESU) هستند.

تاریخچه دستگاه الکتروسرجری

استفاده از گرما برای جلوگیری از خونریزی، قدمتی چند هزار ساله دارد، اما فناوری الکتروسرجری به شکل امروزی در اوایل قرن بیستم توسعه یافت.

در سال ۱۹۲۶، فیزیکدان آمریکایی ویلیام تی. بووی (William T. Bovie) نخستین دستگاه الکتروسرجری را طراحی کرد. این دستگاه توسط جراح برجسته هاروی کوشینگ (Harvey Cushing) در جراحی مغز مورد استفاده قرار گرفت و نتایج بسیار موفقی به همراه داشت.

از آن زمان تاکنون، شرکت‌های بزرگی مانند ERBE، Valleylab، Medtronic، ConMed، BOWA، Olympus و Söring با توسعه فناوری الکتروسرجری، دستگاه‌هایی با دقت، ایمنی و قابلیت‌های پیشرفته تولید کرده‌اند.

دستگاه الکتروکوتر چگونه کار می‌کند؟

برخلاف برق شهری که فرکانس آن ۵۰ یا ۶۰ هرتز است، دستگاه الکتروسرجری از جریان متناوبی با فرکانس بسیار بالا استفاده می‌کند. این فرکانس معمولاً بین ۳۰۰ کیلوهرتز تا ۵ مگاهرتز است.

استفاده از این فرکانس بالا دو مزیت مهم دارد:

• باعث تحریک اعصاب و انقباض عضلات بیمار نمی‌شود.
• امکان ایجاد گرمای کنترل‌شده در محل جراحی را فراهم می‌کند.

هنگامی که جراح دکمه CUT یا COAG را روی قلم دستگاه فشار می‌دهد، انرژی فرکانس بالا از ژنراتور به الکترود فعال منتقل می‌شود. پس از تماس الکترود با بافت، مقاومت طبیعی بافت باعث تولید گرما می‌شود.

اگر دمای بافت به حدود ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد برسد، آب داخل سلول‌ها به سرعت تبخیر شده و سلول‌ها از هم جدا می‌شوند. این فرآیند باعث ایجاد برش دقیق در بافت می‌شود.

اگر دما پایین‌تر و در محدوده ۶۰ تا ۹۰ درجه سانتی‌گراد باشد، پروتئین‌های سلولی منعقد شده و رگ‌های خونی بسته می‌شوند. به این فرآیند انعقاد (Coagulation) گفته می‌شود که نقش مهمی در کنترل خونریزی دارد.

مهم‌ترین مزایای دستگاه الکتروکوتر

استفاده از دستگاه‌های الکتروسرجری مزایای فراوانی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• کاهش خونریزی حین عمل
• افزایش دقت جراح
• کوتاه شدن زمان جراحی
• کاهش آسیب به بافت‌های اطراف
• کاهش احتمال عفونت
• بهبود دید جراح در میدان عمل
• کاهش نیاز به بخیه در برخی جراحی‌ها
• افزایش ایمنی و کیفیت جراحی

به همین دلیل، امروزه دستگاه الکتروسرجری به یکی از تجهیزات استاندارد و ضروری در اتاق عمل تبدیل شده است.